FANDOM


Gebiet des Oberbefehlshabers Ost
Obszar Głównodowodzącego Wschodu
Flag of Poland.svg
Blank
Flag of Russia
1915-1919 Flag of Poland.svg
Flag of Belarus (1991-1995).svg
Flag of Lithuania 1918-1940.svg
Flag of Courland (state).svg
United Baltic Duchy flag.svg
Flag of the Crimean Republic
Flag of the German Empire.svg
Wappen Deutsches Reich - Reichsadler 1889
Flaga Drugiej Rzeszy Niemieckiej Godło Drugiej Rzeszy Niemieckiej
Carte des conséquences du Traité de Brest-Litovsk de
Język urzędowy niemiecki
kwatera główna 1916: Kowno[1]
1919: Königsberg
Status terytorium terytorium okupowane
Zależne od Niemiec i Austro-Węgier
Ostatnia głowa terytorium Naczelny Dowódca Max Hoffmann
Powierzchnia
 • całkowita

108 808[2] km²
Liczba ludności (1916)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia

2 909 935[2]
27[2] osób/km²
Jednostka monetarna Ostrubel i Ostmarka
Historia Państwa
Zajęcie RFSRR i II Rzeczpospolita
14 lutego 1919
OberOst
Ober-Ost w 1916
Europa 12 kwietnia 1918

Państwa powstałe po rozpadzie Ober-Ostu.

Ober-Ost - obszary okupowane przez II Rzeszę Niemiecką na froncie wschodnim.

W 1915 roku armia niemiecka pokonała Rosjan i wyparła ich z Prus wschodnich. Zajęła Kurlandię oraz Litwę. Okrążyli Rosjan w Polsce i ogłosili Królestwo Regencyjne. Rosyjski generał Brusiłow pokonał armię Austro-Węgier w 1916. W 1917 roku Niemcy zajęli Łotwę, wyspy estońskie i łotewskie. Nieudana ofensywa rosyjska spowodowała upadek rządu, a armia poszła w rozsypkę. W następnym roku Niemcy zajęli Ukrainę, Białoruś i Estonię. Lenin podpisał pokój w Brześciu, ale Niemcy kontynuowały ofensywę. Zajęły Rostów nad Donem i dotarły na przedmieścia Petersburga. Wylądowały w radzieckiej Finlandii i zajęły Helsinki. 11 listopada II Rzesza kapitulowała na froncie zachodnim i została zmuszona do wycofania się. Do lutego 1919 roku wojska niemieckie opuściły Ukrainę, Białoruś, Litwę, Estonię, Gruzję i Finlandię. Po przegranej z armią estońską, wycofały się z Łotwy. Ziemie przez nich opuszczone zajęli Polacy i Rosjanie.

TłoEdytuj

28 czerwca 1914 roku w Sarajewie zastrzelony został arcyksiążę. Dokładnie miesiąc później, 28 lipca, Austro-Węgry wypowiedziały wojnę Serbii[3]. Rosja, protektorka Serbii, ogłosiła mobilizację, a 1 sierpnia Niemcy wypowiedziały jej wojnę. Chciały szybko pokonać Francję i przerzucić siły na wschód[4].

Do 1917Edytuj

W sierpniu 1914 roku Rosjanie uderzyli na Prusy Wschodnie. 10 października Niemcy zaatakowali twierdzę Dęblin, ale Rosjanie przerzucili siły na drugi brzeg[5]. 5 grudnia 1914 roku, po ciężkich walkach, Niemcy zajęli Łódź, a Rosjanie się wycofali[6]. Równocześnie Niemcy zaatakowały rzeki Bzurę i Rawkę. 23 grudnia zajęli Sochaczew, a wojna nabrała charakteru pozycyjnego[7]. Rosjanie przeszli do ofensywy, jedna armia rosyjska poszła ze strony Wilna, druga z nad Narwi[4]. 7 lutego Niemcy wygrali nad jeziorami mazurskimi, po czym 22 lutego front ustabilizował się[8]. Majem 1915 roku po bitwie pod Gorlicami Rosjanie zostali odrzuceni z Galicji[9]. W 1915 roku wzmocnione siły gen. Hindenburga pokonały Rosjan pod Tannebergiem. Tymczasem na południu Rosjanie zajęli Galicję ze Lwowem i oblegli Przemyśl. W odpowiedzi Niemcy uderzyli na Warszawę, zajęli Łódź i Płock spychając Rosjan[4]. Od marca do września 1915 wojska niemieckie zajęły Litwę i Kurlandię[10]. 16 czerwca 1915 roku powołano na terenie Królestwa Polskiego Administrację cywilną po lewej stronie Wisły[11]. Na początku lipca 1915 roku odbyło się zebranie w którym uczestniczyli cesarz Wilhelm II, Erich Ludendorff, oraz dowódcy administracji Paula von Hidneburga, na którym ustalono ofensywę na Narwią i okrążenie Rosjan w Polsce[12]. W sierpniu Niemcy zajęli Warszawę, a już we wrześniu Dyneburg i Pińsk[4].

18 marca 1916 roku Rosjanie podjęli ofensywę nad jeziorem Narocz, ale zostali zatrzymani przez artylerię niemiecką[13]. W 1916 roku rosyjski generał Brusiłow przeprowadził ofensywę, w której zajął Galicję[14]. We wrześniu tego samego roku Niemcy zajęli Rygę[10]. W dniach 11-17 października 1917 Niemcy pokonali rosyjski okręt Sława w operacji Albion i zajęli łotewskie wyspy Moonsudzkie (Sarema, Muhu, Hiema)[15]. 1 lipca 1917 roku przywódca rządu tymczasowego w Rosji, Kiereński, kazał Brusiłowowi, zaatakować siły austriacko-niemieckie w Galicji, który ruszył w kierunku Lwowa. Jednak w dniach 3-4 lipca ofensywa się zatrzymała, a już 7 lipca Niemcy przeszli do ofensywy, i nie napotykając większego oporu, doszli do rzeki Zbrucz na Ukrainie. Katastrofa spowodowała ostateczny upadek rządu tymczasowego w Rosji[16].

Do 3 marca 1918 Edytuj

Utworzono Naczelne dowództwo z siedzibą w Królewcu. 9 lutego Niemcy podpisali w Brześciu traktat z Ukrainą, żądając od Bolszewików podpisania traktatu na ich warunkach. Ukraina w zamian za oddanie jej Chełmszczyzny, zobowiązała się do oddania miliona ton zboża[17]. 16 lutego Taryba ogłosiła niepodległość Litwy, 23 lutego niepodległość uznały Niemcy, a 9 czerwca wprowadzono tam monarchię[18]. 18 lutego Niemcy podjęły tzw. operację Faustschlag, ofensywę na froncie białoruskim. Natarcie niemieckie nie napotkało większego oporu. Armia imperialna przestała istnieć, a Niemcy wdarły się na 200 km. Pierwszego dnia Niemcy wdarli się do Dźwińska, sześć dni później do Pskowa[19]. Wieczorem tego samego dnia byli już w mieście Mołodeczno[20]. 19 lutego oddział polskie i białoruskie niezależnie rozbroiły Bolszewików i zajęły Mińsk[21], a już 21 lutego wojska niemieckie wkroczyły do miasta[20]. 10 armia zajęła Białoruś aż do Mohylewa[22]. 24 lutego Niemcy z pomocą ukraińskich kolejarzy zajęli Żytomierz. 25 lutego II Rzesza zajęła Tallin, a do 4 lutego zajęła całą Estonię[22]. 2 marca zajęli Kijów, a 2 dni później zabezpieczyli Narwę. Armia niemiecka znajdowała się wtedy 150 km od Petersburga[19]. Pod koniec lutego 1918 roku Niemcy wkroczyli do Łotwy[23]. 3 marca 1918 Rosja podpisała w Brześciu Litewskim traktat z Niemcami i ich sojusznikami.

Po traktacie Edytuj

W wyniku traktatu Rosja ostatecznie utraciła Polskę, Finlandię, Litwę, Białoruś, Łotwę i Estonię oraz część Zakaukazia. Bałtycka Dywizja Morska zajęła w marcu Wyspy Alandzkie. Na początku 1918 roku armia niemiecka była już tak blisko Petersburga, że Lenin musiał przenieść stolicę do Moskwy[24]. Od marca do listopada II Rzesza okupowała obwód pskowski[25].

Głoszenie niepodległościEdytuj

8 marca Kurlandia ogłosiła niepodległość[26], a 12 kwietnia powstało Zjednoczone Księstwo Bałtyckie, z Wilhelmem II jako księciem[27]. 25 marca Białoruska Republika Ludowa ogłosiła niepodległość, co musieli uznać Niemcy[28]. Przekazali oni młodej republice część władzy, jednak zabronili tworzyć wojsko[29].

Lądowanie w FinlandiiEdytuj

3 kwietnia 1918 10-tysięczna Bałtycka Dywizja Morska wylądowała na półwyspie Hano w Finlandii. 7 kwietnia Niemcy wylądowali w mieście Loviisa, a w dniach 12-3 kwietnia zajęli Helsinki. 26 kwietnia zajęli miasto Hämeenlinna[30].

UkrainaEdytuj

5 kwietnia 1918 roku Niemcy zajęli Charków[31]. 28 kwietnia niemiecko-austriacka armia zajęła Ługańsk, stolicę Doniecko-Krzyworoskiej RR[32]. 29 kwietnia proniemiecki Pawło Skoropadski dokonał zamachu stanu w URL i ogłosił powstanie Hetmanatu[33]. W maju Niemcy wkroczyli na Krym[34]. 8 maja Niemcy zdobyli Rostów na Donem[35]. Od maja do sierpnia 1918 roku położony nad Donem Raganrog był pod okupacją niemiecką. Praktycznie przez cały maj trwały walki nad miastem Batajsk[34]. 28 maja Niemcy podpisały w Poti traktat z Gruzją. Zajęły ją i spotkały się z wojskami ottomańskimi[36]. 8 czerwca Niemcy wylądowali w Poti, a 11 czerwca zajęli Tbilisi[22].

We wrześniu 1918 roku w Równem, Szepetówce, Kijowie i Połocku coraz częściej dochodziło starć między żołnierzami i oficerami. W Charkowie żołnierze otwarcie się buntowali przeciw rozkazom i wywieszali czerwone flagi[37][38].

Likwidacja dowództwa niemieckiego na wschodzie została potwierdzona rozejmem w Compiègne, zgodnie z którym Niemcy musieli wycofać wszystkie wojska, wypuścić jeńców i dać aliantom dostęp do tych regionów[39].

Po kapitulacjiEdytuj

Od 11 listopada trwało ożywione wycofywanie się jednostek niemieckich. Wojska Rosji Radzieckiej zajmowały kolejne ziemie. Kiedy Cesarstwo Niemieckie przestało istnieć i powstała Republika Weimarska, długi pas ziemi niemieckiej, skąd przez Prusy wschodnie żołnierze wracali do kraju, był jedyną pozostałością II Rzeszy. Dzięki cichemu przyzwoleniu Niemców, Armia Czerwona zajmowała kolejne tereny. W październiku wojska niemieckie opuścił Krym, który zajęła armia Denikina (Białych)[40]. 14 grudnia rząd proniemiecki w Ukrainie został obalony[33]. 29 grudnia dowódca Ober-Ostu zerwał rozmowy z Polakami[41]. 16 grudnia wojska niemieckie wycofał się z Helsinek[42].

5 lutego 1919 roku Niemcy dopuścili Polaków, do przejmowania miast, mając nadizeję na wybuch konfliktu polsko-sowieckiego[41]. Ostatecznie 14 lutego 1919 wojska polskie i radzieckie spotkały się w mieście Mosty oraz Bereza Kartuska na Białorusi. Oba miasta zdobyło Wojsko Polskie. Tę datę uznaje się za początek wojny polsko-bolszewickiej[43]. 19 lutego Niemcy opuścili Białystok, na mocy umowy białostockiej. W dniach 19-20 lutego te tereny obsadzili Polacy[44]. W latach 1918-19, kiedy Niemcy rządziły jeszcze częścią Łotwy, do kraju wkroczyła Armia Czerwona, jednak wspólnie z armią łotewską, Niemcy pokonali Bolszewików. Jednak w dniach 19-23 czerwca Estończycy pokonali armię niemiecką pod miastem Kieś. Niemcy zostali zmuszeni do opuszczenia Łotwy do 5 lipca[45].

W lipcu 1919 roku armia niemiecka wycofała się z Augustowa, który zamierzała dać Litwie, jednak zajęli go Polacy[46].

PodziałEdytuj

W 1916 roku Obszar Głównodowodzącego Wschodu był podzielony na następujące okręgi:

  • Litwa
  • Kurlandia
  • Białystok-Grodno

W 1918 roku podpisano Traktat Brzeski, a potem wojska niemieckie podjęły ofensywę na całej linii frontu:

  • Estonia
  • Łotwa (część północna)
  • Ukraina
  • Biała Ruś

RozpadEdytuj

Niemiecki atak na Rosję przyśpieszył jej rozpad. Na terenach przez nią zajętych wiele narodów zaczęło ogłaszać niepodległość, często proniemiecką:

Także państwa na Kaukazie

Przypisy

  1. 1915-1918
  2. 2,0 2,1 2,2 Dane
  3. Janusz Pajewski, Historia powszechna 1871-1918, s.365.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Marian Eckert, Historia Polski 1914-1939, ISBN 83-02-04044-4, s.11-7
  5. Czym była Bitwa Dęblińska?
  6. Łódź I wojna światowa
  7. BITWA NAD RAWKĄ I BZURĄ 1914 –15
  8. Janusz Pajewski: Pierwsza wojna światowa 1914-1918. Warszawa: PWN SA, 2005, s. 253-254. ISBN 83-01-14162-X.
  9. Michał Klimecki: Gorlice 1915. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1991, seria: Historyczne Bitwy. ISBN 83-11-07938-2.
  10. 10,0 10,1 Das Baltikum (Kurland , Livland , Estland , Litauen) und die Friedensverhandlungen in Brest-Litowsk 1917/18
  11. Cezary Berezowski: Powstanie państwa polskiego w świetle prawa narodów. Warszawa: Wydawnictwo Themis Polska, 1934.
  12. Jarosław Centek: Verdun 1916, ISBN 8311114978
  13. The Battle of Lake Naroch, 1916
  14. Операция русского Юго-Западного фронта летом 1916 года
  15. WarChron - German Operation Albion
  16. hasło June Offensive w: Encyclopædia Britannica
  17. K. Grunberg, B. Sprengel, Trudne sąsiedztwo, Warszawa 2005, s. 246.
  18. worldstatesmen
  19. 19,0 19,1 Evan Mawdsley: Wojna domowa w Rosji 1917-1920, str. 53-7
  20. 20,0 20,1 Wyzwolenie Mińska 19/20 lutego 1918 r. przez oddziały białoruskie i polskie. W: Białoruskie formacje wojskowe 1917-1923 s. 75–78
  21. Działalność wojskowa. W: Między nadzieją a niepokojem... s. 141–145.
  22. 22,0 22,1 22,2 Nigel Thomas: The German Army in World War I (3): 1917-18 , str. 13
  23. hasło Iskolat w: Wielka Encyklopedia Sowiecka
  24. PETROGRAD DURING WORLD WAR I AND THE REVOLUTION (1914-1924)
  25. Historia Pskowa (język rosyjski)
  26. Baltic Duchy (1918)
  27. Nigel Thomas: The German Army In World War I: 1917-1918, str. 3
  28. Гісторыя БНР
  29. Энцыклапедыя гісторыі Беларусі ў 6 тамах, Т. 1, А–Беліца, red. М. В. Біч i in, ISBN ISBN 5-85700-074-2.
  30. Upton, Anthony F. (1980b): The Finnish Revolution 1917–1918. University of Minnesota Press, Minnesota, ISBN 0-8166-0905-5.
  31. Richard Hall, Consumed by War: European Conflict in the 20th Century, University Press of Kentucky 2009
  32. Донецко Криворожская республика (język rosyjski)
  33. 33,0 33,1 Ukrainian National Republic
  34. 34,0 34,1 W. Mędrzecki, Niemiecka interwencja militarna na Ukrainie w 1918 roku, Warszawa 2000
  35. David Bullock: Armored Units of the Russian Civil War: Red Army.
  36. John Horne: A Companion to World War I
  37. Helmut Otto, Karl Schmiedel: Der erste Weltkrieg: militärhistorischer Abriss, str. 413, 1983
  38. Winfried Baumgart: Deutsche Ostpolitik 1918. Von Brest-Litowsk bis zum Ende des Ersten Weltkrieges, str. 150, 443, 1966
  39. treść traktatu
  40. Chazbijewicz S., Awdet, czyli powrót. Walka polityczna Tatarów krymskich zachowanie tożsamości narodowej i niepodległości państwa po II wojnie światowej, Olsztyn 2001.
  41. 41,0 41,1 Adam D. Rotfeld, Anatolij W. Torkunow (red.): Białe plamy-czarne plamy: sprawy trudne w polsko-rosyjskich stosunkach 1918-2008, ISBN 8362453001, Warszawa 2010
  42. Keränen Jorma, Tiainen Jorma, Ahola Matti, Ahola Veikko, Frey Stina, Lempinen Jorma, Ojanen Eero, Pääkkönen Jari, Talja Virpi & Väänänen Juha (1992): Suomen itsenäistymisen kronikka. Gummerus. ISBN 951-20-3800-5.
  43. Lech Wyszczelski: Wstępna faza walk. W: Lech Wyszczelski: Wojna polsko-rosyjska 1919–1920. Wyd. 1. Warszawa: Bellona, 2010, s. 57. ISBN 978-83-11-11934-5.
  44. Lech Wyszczelski: Wstępna faza walk. W: Lech Wyszczelski: Wojna polsko-rosyjska 1919–1920. Wyd. 1. Warszawa: Bellona, 2010, s. 58. ISBN 978-83-11-11934-5.
  45. 1919. gada 3. jūlijā, Rīgā
  46. Tomasz Darmochwał: Północne Podlasie, wschodnie Mazowsze. Warszawa: Agencja "TD" – Wydawnictwo Turystyczne, 2003, s. 86-92. ISBN 83-911266-3-3.

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Więcej z Fandomu

Losowa wiki