FANDOM


Konungariket Sverige
Królestwo Szwecji
Flag of the Kalmar Union XVI w.–XIX w. Naval Ensign of Sweden
Naval Ensign of Sweden
Flaga Szwecji
LocationSwedishEmpire
Język używany szwedzki, fiński, estoński, łotewski, polski, niemiecki
Stolica Sztokholm
Ustrój polityczny monarchia absolutna
Historia Państwa
Data powstania 6 czerwca 1523
Data likwidacji 14 stycznia 1814
Terytoria zależne kolonie: Nowa Szwecja
Gwadelupa
Szwedzkie Złote Wybrzeże
Państwa satelickie i okupowane: Rzeczpospolita Obojga Narodów
Królestwo Saksonii

Imperium Szwedzkie - okres w historii Szwecji.

XVI wiekEdytuj

W 1523 roku Szwecja wystąpiła z Unii Kalmarskiej. Nowym władcą został Gustaw I Waza. W 1592 roku Szwecja weszła w unię personalną z Polską pod rządami Zygmunta III Wazy. W 1598 roku król wyruszył do Szwecji, żeby zaprowadzić porządek, ale w wyniku braku porozumienia został pokonany i zdetronizowany.

Walki o BałtykEdytuj

W 1558 roku rozwiązano zakon kawalerów mieczowych, a Estonia została podzielona pomiędzy Polskę i Szwecję. Na podstawie podpisanego w 1583 roku traktatu pokojowego Rosja straciła na rzecz Szwecji Ingrię. 18 maja 1585 roku jednak podpisano traktat, na podstawie którego Szwecja zrzekła się zdobytych ziem. W 1600 roku wojska szwedzkie zaatakowały polskie posiadłości w Inflantach. Dotarły w 1605 roku aż pod Kircholm, gdzie pokonało je polskie wojsko. W 1611 roku podpisano rozejm.

Kolonizacja Ameryki Północnej i AfrykiEdytuj

W 1638 roku grupa szwedzkich kolonistów wylądowało u ujścia rzeki Delawer i założyła tzw. Nową Szwecję. Szwedzi sprawowali tam władzę aż do 1655 roku, gdy te tereny zajęli Holendrzy. Pomimo wycofania wojska, Szwedzi nadal osiedlali się na tych terenach, i do dzisiaj mieszka tam najwięcej Szwedów na kontynencie. W 1650 roku kolonią szwedzką stało się Złote Wybrzeże. W 1663 roku podzielili je między siebie Duńczycy i Holendrzy.

Przed II wojną PółnocnąEdytuj

W latach 1654-1666 wojska szwedzkie toczyły wojnę o Bremę, i chociaż były w stanie ją zająć, nie przejęła nad nią kontroli. W 1655 roku Szwecja zaatakowała Polskęi wspólnie z Rosją zajęła prawie całe jej terytorium. Po zatrzymaniu armii szwedzkiej na południu Polski, zaczęła się tworzyć partyzantka, która w końcu pokonała Szwedów[1].

Wojna z Polską i RosjąEdytuj

W 1700 roku wybuchła III wojna Północna. Wojska Karola XIII pokonały Sasów pod Dźwiną i wkroczyły do RP Obojga Narodów. W 1702 orku Szwedzi zajęli Wilno, 23 maja wkroczył do Warszawy, a 7 sierpnia zajęli Kraków. Szwedzi ustanowili marionetkowego władcę Stanisława Leszczyńskiego. W 1704 roku w Sandomierzu zawiązali konfederację przeciw Szwedom i zawarli sojusz z carem Rosji. Niestety w 1705 roku wojska szwedzkie pokonał konfederatów, a Leszczyński oficjalnie się koronował. Polska stałą się zależna od Szwecji, a Saksonia podpisała upokarzający pokój w Altranstädt. Tymczasem dzięki zajęciu wojsk Szwecji, Rosjanie zajęli Dorpat i zaczęli budować u ujścia Newy nową stolicę - Petersburg. Szwedzka armia ruszyła na północ, minęła Grodno, Smoleńsk, ale z powodu kilku porażek wycofała się w kierunku Ukrainy. W 1709 roku Rosja pokonała Szwedów pod Połtawą, a wygłodniała armia praktycznie przestałą istnieć. W 1710 roku Rosjanie przeszli do ofensywy. Zajęli Rygę, Parnawę i Tallin. Potem zaatakowali Finlandię i zajęli Keksholm. Tymczasem jednak Rosjanie wdali się w wojnę z Turcją. Jednak już w 1714 roku Rosjanie zaatakowali Finlandię i zajęli Helsinki. Jesienią Rosjanie wylądowali w mieście Umea. Tymczasem Duńczycy wkroczyli z 15-tys. armią wkroczyli do Skanii i zajęli ją. Stenbock szybko zebrał nowych rekrutów i zajął Helsingborg. W 1715 roku Szwedzi przegrali walki w północnych Niemczech. Na podstawie traktatu z 1721 roku Szwecja utraciła Karelię, Inflanty i Pomorze Szwedzkie.

Kolonizacja Karaibów Edytuj

W 1733 roku Szwecja zdobyła Tobago, ale utraciła je na rzecz Wielkiej Brytanii. W latach 3 marca 1813 - 30 maja 1814 wyspa Gwadelupa należała do Szwecji, poczym ta scedowała ją Francji[2].

Era "wolności"Edytuj

Po śmierci króla Karola 1718 zaczęła się tzw. era wolności, czyli wzrost roli parlamentu i spadek króla. W 1766 roku zniesiono cenzurę. Skończyła się ona dopiero, gdy w 1772 roku król Gustaw przywrócił monarchię absolutną.

Era napoleońskaEdytuj

W 1805 roku Szwecja dołączyła do koalicji antynapoleońskiej[3]. W 1808 roku zerwała rozejm z Francją i wdała się w wojnę z Danią i Rosją[3], w wyniku czego utraciła Finlandię na rzecz Rosji oraz pomorze na rzecz Danii. Po śmierci króla wprowadzono pierwszą w historii kraju konstytucję. W 1814 roku królestwo Danii przekazało Szwecji Norwegię[3]. Norwegia jednak je zgodziła się i ogłosiła inepodległość. 17 maja w Eidsvoll powołano konstytucję. Po ataku wojsk szwedzkich ostatecznie zgodzono się na unię personalną[4]. W 1815 roku pomorze weszło we władanie Prus.


Przypisy

  1. Stanisław Herbst, Wojna obronna 1655–1660, [w:] Polska w okresie drugiej wojny północnej 1655-1660, Warszawa 1957, t. II.
  2. Guadeloupe
  3. 3,0 3,1 3,2 Adam Kersten: Historia Szwecji. Wrocław: Ossolineum, 1973, s. 304.
  4. Historia Norwegii do 1814 roku

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Więcej z Fandomu

Losowa wiki