FANDOM


Konungariket Sverige
Królestwo Szwecji
Unia Kalmarska XVI w.–XIX w. Unia szwedzko-norweska
Flaga Szwecji
Flaga Szwecji
Położenie Szwecji
Język używany szwedzki, fiński, estoński, łotewski, polski, niemiecki
Stolica Sztokholm
Ustrój polityczny monarchia absolutna
Historia Państwa
Data powstania 6 czerwca 1523
Data likwidacji 14 stycznia 1814
Terytoria zależne kolonie: Nowa Szwecja
Gwadelupa
Szwedzkie Złote Wybrzeże
Państwa satelickie i okupowane: Rzeczpospolita Obojga Narodów
Królestwo Saksonii

Imperium Szwedzkie - okres w historii Szwecji.

XVI wiekEdytuj

W 1523 roku Szwecja wystąpiła z Unii Kalmarskiej. Nowym władcą został Gustaw I Waza. W 1592 roku Szwecja weszła w unię personalną z Polską pod rządami Zygmunta III Wazy. W 1598 roku król wyruszył do Szwecji, żeby zaprowadzić porządek, ale w wyniku braku porozumienia został pokonany i zdetronizowany.

Walki o BałtykEdytuj

W 1558 roku rozwiązano zakon kawalerów mieczowych, a Estonia została podzielona pomiędzy Polskę i Szwecję. Na podstawie podpisanego w 1583 roku traktatu pokojowego Rosja straciła na rzecz Szwecji Ingrię. 18 maja 1585 roku jednak podpisano traktat, na podstawie którego Szwecja zrzekła się zdobytych ziem. W 1600 roku wojska szwedzkie zaatakowały polskie posiadłości w Inflantach. Dotarły w 1605 roku aż pod Kircholm, gdzie pokonało je polskie wojsko. W 1611 roku podpisano rozejm.

Kolonizacja Ameryki Północnej i AfrykiEdytuj

W 1638 roku grupa szwedzkich kolonistów wylądowało u ujścia rzeki Delawer i założyła tzw. Nową Szwecję. Szwedzi sprawowali tam władzę aż do 1655 roku, gdy te tereny zajęli Holendrzy. Pomimo wycofania wojska, Szwedzi nadal osiedlali się na tych terenach, i do dzisiaj mieszka tam najwięcej Szwedów na kontynencie. W 1650 roku kolonią szwedzką stało się Złote Wybrzeże. W 1663 roku podzielili je między siebie Duńczycy i Holendrzy.

Przed II wojną PółnocnąEdytuj

W latach 1654-1666 wojska szwedzkie toczyły wojnę o Bremę, i chociaż były w stanie ją zająć, nie przejęła nad nią kontroli. W 1655 roku Szwecja zaatakowała Polskęi wspólnie z Rosją zajęła prawie całe jej terytorium. Po zatrzymaniu armii szwedzkiej na południu Polski, zaczęła się tworzyć partyzantka, która w końcu pokonała Szwedów[1].

Wojna z Polską i RosjąEdytuj

W 1700 roku wybuchła III wojna Północna. Wojska Karola XIII pokonały Sasów pod Dźwiną i wkroczyły do RP Obojga Narodów. W 1702 orku Szwedzi zajęli Wilno, 23 maja wkroczył do Warszawy, a 7 sierpnia zajęli Kraków. Szwedzi ustanowili marionetkowego władcę Stanisława Leszczyńskiego. W 1704 roku w Sandomierzu zawiązali konfederację przeciw Szwedom i zawarli sojusz z carem Rosji. Niestety w 1705 roku wojska szwedzkie pokonał konfederatów, a Leszczyński oficjalnie się koronował. Polska stałą się zależna od Szwecji, a Saksonia podpisała upokarzający pokój w Altranstädt. Tymczasem dzięki zajęciu wojsk Szwecji, Rosjanie zajęli Dorpat i zaczęli budować u ujścia Newy nową stolicę - Petersburg. Szwedzka armia ruszyła na północ, minęła Grodno, Smoleńsk, ale z powodu kilku porażek wycofała się w kierunku Ukrainy. W 1709 roku Rosja pokonała Szwedów pod Połtawą, a wygłodniała armia praktycznie przestałą istnieć. W 1710 roku Rosjanie przeszli do ofensywy. Zajęli Rygę, Parnawę i Tallin. Potem zaatakowali Finlandię i zajęli Keksholm. Tymczasem jednak Rosjanie wdali się w wojnę z Turcją. Jednak już w 1714 roku Rosjanie zaatakowali Finlandię i zajęli Helsinki. Jesienią Rosjanie wylądowali w mieście Umea. Tymczasem Duńczycy wkroczyli z 15-tys. armią wkroczyli do Skanii i zajęli ją. Stenbock szybko zebrał nowych rekrutów i zajął Helsingborg. W 1715 roku Szwedzi przegrali walki w północnych Niemczech. Na podstawie traktatu z 1721 roku Szwecja utraciła Karelię, Inflanty i Pomorze Szwedzkie.

Kolonizacja Karaibów Edytuj

W 1733 roku Szwecja zdobyła Tobago, ale utraciła je na rzecz Wielkiej Brytanii. W latach 3 marca 1813 - 30 maja 1814 wyspa Gwadelupa należała do Szwecji, poczym ta scedowała ją Francji[2].

Era "wolności"Edytuj

Po śmierci króla Karola 1718 zaczęła się tzw. era wolności, czyli wzrost roli parlamentu i spadek króla. W 1766 roku zniesiono cenzurę. Skończyła się ona dopiero, gdy w 1772 roku król Gustaw przywrócił monarchię absolutną.

Era napoleońskaEdytuj

W 1805 roku Szwecja dołączyła do koalicji antynapoleońskiej[3]. W 1808 roku zerwała rozejm z Francją i wdała się w wojnę z Danią i Rosją[3], w wyniku czego utraciła Finlandię na rzecz Rosji oraz pomorze na rzecz Danii. Po śmierci króla wprowadzono pierwszą w historii kraju konstytucję. W 1814 roku królestwo Danii przekazało Szwecji Norwegię[3]. Norwegia jednak je zgodziła się i ogłosiła inepodległość. 17 maja w Eidsvoll powołano konstytucję. Po ataku wojsk szwedzkich ostatecznie zgodzono się na unię personalną[4]. W 1815 roku pomorze weszło we władanie Prus.


Przypisy

  1. Stanisław Herbst, Wojna obronna 1655–1660, [w:] Polska w okresie drugiej wojny północnej 1655-1660, Warszawa 1957, t. II.
  2. Guadeloupe
  3. 3,0 3,1 3,2 Adam Kersten: Historia Szwecji. Wrocław: Ossolineum, 1973, s. 304.
  4. Historia Norwegii do 1814 roku

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Więcej z Fandomu

Losowa wiki